अस्तनीतील निखारे!

-उमाजी म. केळुसकर ⬑ दादागिरी ⬉

सिंदूर या शब्दाला शौर्य, बलिदान आणि विजय यांसारख्या अनेक उदात्त भावना जोडलेल्या आहेत. हे केवळ एक नाव नसून ते भारतीय सैन्याच्या पराक्रमाचे आणि अदम्य धैर्याचे प्रतीक आहे. काँग्रेस नेते पृथ्वीराज चव्हाण यांनी 'ऑपरेशन सिंदूर' या नावावर आणि त्यामागील कथित भावनिक फायद्यांवर प्रश्नचिन्ह उभे करून एक अत्यंत चुकीचे आणि दिशाभूल करणारे विधान केले आहे. त्यांचे हे वक्तव्य केवळ राजकीयदृष्ट्या अपरिपक्व नाही, तर ते भारतीय सैन्याच्या मनोबलावर नकारात्मक परिणाम करणारे आणि त्यांच्या शौर्याचा अपमान करणारे आहे.

चव्हाण यांनी असे म्हटले आहे की, युद्ध हे भावनांनी नव्हे, तर शस्त्रास्त्र आणि दारूगोळ्याने जिंकले जाते. त्यांचे हे विधान अर्धसत्य आहे. निःसंशयपणे, आधुनिक युद्धात शस्त्रास्त्रांचे आणि तंत्रज्ञानाचे महत्त्व अनमोल आहे. परंतु, केवळ भौतिक संसाधनांच्या बळावर युद्ध जिंकता येत नाही. सैनिकांचे मनोबल, त्यांची देशप्रेमची भावना, आपल्या मातृभूमीसाठी बलिदान देण्याची त्यांची तयारी आणि विजयाचा दृढ संकल्प हे घटक युद्धाच्या निकालावर निर्णायक परिणाम करतात. 'शिंदूर' यांसारखे नाव सैनिकांना प्रेरणा देते, त्यांच्यात एकजूट आणि सामूहिकतेची भावना निर्माण करते आणि त्यांना अधिक पराक्रमाने लढण्यासाठी प्रोत्साहित करते.
'ऑपरेशन सिंदूर' हे नाव निवडण्यामागे सरकारचा भावनिक फायदा मिळवण्याचा उद्देश असू शकतो, असा आरोप चव्हाण यांनी केला आहे. परंतु, यात गैर काय आहे? जर एका विशिष्ट नावाने सैनिकांमध्ये सकारात्मक ऊर्जा निर्माण होत असेल, त्यांच्यात लढण्याची जिद्द वाढत असेल, तर त्यात चुकीचे काय आहे? किंबहुना, अशा प्रकारे सकारात्मक भावनांचा उपयोग करणे हे युद्ध रणनीतीचाच एक भाग आहे. जगातील अनेक यशस्वी लष्करी मोहिमांना विशिष्ट नावे दिली जातात, जी त्या मोहिमेच्या उद्देशाला आणि त्यात सहभागी असलेल्या सैनिकांच्या भावनांना मूर्त स्वरूप देतात.
या नावाचा प्रत्यक्षात काहीही फायदा होणार नाही,चव्हाण यांचे हे म्हणणे पूर्णपणे निराधार आहे. कारण सैनिकांसाठी त्यांचे मनोबल आणि प्रेरणा ही कोणत्याही भौतिक लाभापेक्षा कमी महत्त्वाची नसते. एका वीरासाठी आपल्या शौर्याची दखल घेतली जाणे, त्याच्या पराक्रमाचा योग्य सन्मान होणे हे सर्वात मोठे प्रोत्साहन असते. ' सिंदूर' या नावाने सरकार आणि देश त्यांच्या पाठीशी उभे आहेत, याची भावना सैनिकांमध्ये अधिक आत्मविश्वास निर्माण करते. जेव्हा सैनिक मानसिकदृष्ट्या खंबीर असतो, तेव्हा तो अधिक प्रभावीपणे लढतो आणि विजयाची शक्यता वाढवतो.
दुर्दैवाची गोष्ट म्हणजे, एका राष्ट्रीय स्तरावरील जबाबदार नेत्याने असे वक्तव्य करणे अत्यंत खेदजनक आहे. जेव्हा आपले सैनिक सीमेवर शत्रूंशी लढत आहेत, आपल्या प्राणांची बाजी लावत आहेत, तेव्हा त्यांचे मनोबल वाढवणे आणि त्यांना पाठिंबा देणे हे प्रत्येक राजकीय पक्षाचे आणि नागरिकांचे कर्तव्य आहे. या ऐवजी, चव्हाण यांनी अशा प्रकारचे नकारात्मक विधान करून अप्रत्यक्षपणे शत्रूंना बळ दिले आहे. त्यांचे हे वक्तव्य सैन्याच्या शौर्याचा आणि त्यांच्या बलिदानाचा अपमान करणारे आहे.
पृथ्वीराज चव्हाण यांचे हे वक्तव्य केवळ तात्कालिक राजकीय फायद्यासाठी केलेले दिसते. परंतु, त्यांनी हे लक्षात घ्यायला हवे की, सैन्याचे शौर्य आणि बलिदान या राजकारणाच्या पलीकडील गोष्टी आहेत. त्यांचा अपमान करणे किंवा त्यांना कमी लेखणे हे कोणत्याही परिस्थितीत समर्थनीय नाही. एका जबाबदार नेत्याने नेहमी असे वक्तव्य करायला हवे, ज्यामुळे सैनिकांचे मनोबल वाढेल आणि देशाची एकता अधिक मजबूत होईल.
पृथ्वीराज चव्हाण यांच्या 'ऑपरेशन सिंदूर' बाबतच्या वक्तव्याचा तीव्र निषेध करणे आवश्यक आहे. त्यांनी त्वरित आपले विधान मागे घ्यावे आणि भारतीय सैनिकांची जाहीरपणे माफी मागावी. देशाच्या सुरक्षिततेच्या आणि सैनिकांच्या सन्मानाच्या बाबतीत कोणतीही तडजोड केली जाऊ नये, हेच या परिस्थितीतून शिकण्यासारखे आहे. भारतीय सैन्याचे शौर्य अतुलनीय आहे आणि प्रत्येक भारतीयाला त्याचा अभिमान आहे. राजकीय मतभेद बाजूला ठेवून आपण सर्वांनी मिळून आपल्या वीर जवानांच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे राहायला हवे.