गुरुवार, २६ जून, २०२५

प्रल्हाद पाडळीकर : दिशादर्शक पर्व

-उमाजी म. केळुसकर ⬑ खारावारा ⬉


आपला रायगड जिल्हा, किंबहुना संपूर्ण महाराष्ट्र, आज एका स्थापत्य क्षेत्रातील महान मार्गदर्शकाला मुकला आहे. प्रल्हाद नरहरी पाडळीकर, ज्यांना आपण आदराने पी.एन. पाडळीकर या नावाने ओळखत होतो, त्यांचे मंगळवारी (दि. २४) सायंकाळी नाशिक येथे उपचारादरम्यान निधन झाले. त्यांच्या  निधनाने केवळ रायगड जिल्ह्यावरच नव्हे, तर स्थापत्यशास्त्र आणि बांधकाम क्षेत्रावर शोककळा पसरली आहे. गेल्या दोन वर्षांपासून अर्धांगवायूने आजारी असलेले पाडळीकर हे केवळ एक अभियंता नव्हते, तर ते ज्ञानाचे अक्षय भांडार आणि सामाजिक बांधिलकीचे मूर्तिमंत प्रतीक होते. त्यांची गणेशभक्ती, त्यांचा सततचा उत्साह आणि हसतमुख स्वभाव अनेकांना प्रेरणा देणारा होता. त्यांच्या कार्याचा, त्यांच्या दूरदृष्टीचा आणि त्यांनी घालून दिलेल्या मूल्यांचा वारसा अनेक पिढ्यांना प्रेरणा देत राहील, यात शंकाच नाही. 

         पी.एन. पाडळीकर हे केवळ नावापुरते पदवीधर नव्हते. त्यांनी डी.लिट., एम.बी.ए., एम. व्हॅल. (रिअल इस्टेट), एफ.आय.ई., एफ.आय.व्ही., बी.ई. सिव्हिल आणि डी.सी.ई. अशा अनेकविध उच्च पदव्या संपादन केल्या होत्या. हे त्यांचे शिक्षणप्रेम आणि ज्ञानलालसा दर्शवते. त्यांचे ज्ञान केवळ पुस्तकी नव्हते, तर ते अनुभवावर आधारित, व्यावहारिक आणि दूरदृष्टीचे होते. म्हणूनच, जेव्हा गोवा राष्ट्रीय महामार्गाच्या गंभीर दूरवस्थेचा प्रश्न जिल्हा न्यायालयात पोहोचला, तेव्हा पाडळीकर यांची या महामार्गाच्या शास्त्रीय तपासणीसाठी कोर्ट कमिशनर म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. ही नियुक्ती त्यांच्या ज्ञानावर, सचोटीवर आणि निःपक्षपातीपणावर न्यायालयाचा असलेला दृढ विश्वास दर्शवते. पाडळीकर यांनी अत्यंत गांभीर्याने आणि प्रामाणिकपणे या महामार्गाची तपासणी केली. त्यांचा अचूक आणि वस्तुनिष्ठ अहवालच निर्णायक ठरला. या अहवालाच्या आधारावरच न्यायालयाने राष्ट्रीय महामार्ग विभाग आणि शासनाला गोवा महामार्गाच्या दुरुस्तीसाठी कठोर आदेश दिले. हे त्यांचे समाजासाठी केलेले एक महत्त्वाचे योगदान होते.

         मूळचे संभाजीनगरचे असलेले पाडळीकर यांनी आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात शासनाच्या नगररचना विभागात सरकारी नोकरी करून केली. अनेक तरुणांचे स्वप्न असलेली ही सरकारी नोकरी त्यांनी प्राप्त केली होती. परंतु, त्यांच्या दूरदृष्टीला आणि स्वतंत्र वृत्तीला सरकारी नोकरीतील चाकोरीबद्ध काम रुचले नाही. त्यांना आपल्या ज्ञानाचा आणि कौशल्याचा अधिक व्यापक स्तरावर उपयोग करण्याची तीव्र इच्छा होती. याच विचारातून त्यांनी सुमारे चाळीस वर्षांपूर्वी, एक धाडसी निर्णय घेतला. त्यांनी सरकारी नोकरीचा राजीनामा देऊन अलिबागमध्ये पाडळीकर कन्सल्टंट्स या संस्थेची स्थापना केली. हा निर्णय त्यांच्या व्यावसायिक दूरदृष्टीचा आणि आत्मविश्वासाचा पुरावा होता. या संस्थेच्या माध्यमातून त्यांनी केवळ व्यावसायिक यशच मिळवले नाही, तर समाजासाठीही मोठे योगदान दिले.

          पी.एन. पाडळीकर यांचा सामाजिक बांधिलकीचा विचार अत्यंत उच्च होता. ते केवळ व्यावसायिक काम करून थांबले नाहीत, तर समाजाला काहीतरी परत देण्याची भावना त्यांच्यात खोलवर रुजलेली होती. ते एक सच्चे गणेशभक्त होते आणि त्यांची ही भक्ती त्यांच्या कामातूनही दिसे. जिल्ह्यात आणि परजिल्ह्यांमध्ये त्यांनी अनेक मंदिरे, मशिदी, चर्च आणि अन्य प्रार्थनास्थळांचे डिझाइन विनाशुल्क करून दिले. हा त्यांचा सेवाभाव आणि सर्वधर्म समभावाचा उत्तम नमुना होता. यामुळे त्यांना सर्वधर्मीय स्नेह्यांचा मोठा गोतावळा लाभला होता. ते केवळ एक अभियंता नव्हते, तर एक समाजसुधारक आणि सर्वसामान्यांचे हितचिंतक होते. याव्यतिरिक्त, अलिबाग नगरपालिकेशी आणि जिल्ह्यातील विविध स्थानिक स्वराज्य संस्था व बँकांसाठी ते सल्लागार म्हणून कार्यरत होते. त्यांच्या सल्ल्यामुळे अनेक प्रकल्पांना योग्य दिशा मिळाली आणि विकासाच्या प्रक्रियेला गती मिळाली. 'कोकणनामा' दिवाळी अंकासाठी त्यांनी केलेले लेखन हे त्यांच्या ज्ञानाची आणि लेखनाची खोली दर्शवते. त्यांचे सतत उत्साही आणि हसतमुख व्यक्तिमत्व हे त्यांच्या सकारात्मक दृष्टिकोनाचे द्योतक होते, ज्यामुळे ते कोणालाही लगेच आपलेसे करून घेत. 

          प्रल्हाद नरहरी पाडळीकर यांच्या निधनाने रायगड जिल्ह्याने एक मार्गदर्शक, एक दूरदृष्टीचे व्यक्तिमत्त्व आणि एक सच्चा समाजसेवक गमावला आहे. त्यांचे कार्य, त्यांचे ज्ञान, त्यांची सामाजिक बांधिलकी आणि त्यांची दूरदृष्टी सदैव स्मरणात राहील. त्यांनी आपल्या जीवनातून घालून दिलेली मूल्यांची परंपरा आणि कामाची नैतिकता पुढील पिढ्यांसाठी एक आदर्श ठरेल. ते खऱ्या अर्थाने आपल्या क्षेत्रातील दीपस्तंभ होते, ज्यांनी अनेकांना दिशा दिली आणि प्रेरणा दिली. त्यांच्या आत्म्यास चिरशांती लाभो हीच प्रार्थना. त्यांचे कार्य सदैव आपल्याला प्रेरणा देत राहील.

कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:

टिप्पणी पोस्ट करा